![](https://albanianpost.com/wp-content/uploads/2023/12/alyn.jpg)
“Dëshira për pavarësi dhe Bashkimin Evropian në Skoci është më e fortë se kurrë. Dhe këtë herë, ndryshe nga referendumi që humbëm në 2014, ne kemi një udhërrëfyes, një plan të qartë për të ‘hequr qafe’ Mbretërinë e Bashkuar, nga Brexit. Dhe më në fund të kthehemi në BE. Ja ku është”.
Po, një punim i ri 79 faqesh me titull “Një Skoci e pavarur në BE”.
Duke folur për “Repubblica” është Alyn Smith, kryetari evropian i partisë skoceze të pavarësisë SNP në Westminster.
Smyth prezantohet me liderin e ri të grupit të SNP-së në Dhomën e Komuneve, Stephen Mark Flynn, ndërsa në Skoci partia e tyre është në stuhi prej muajsh për shkak të dorëheqjes së bujshme të ish-lideres Nicola Sturgeon për akte të supozuara të paligjshme financiare.
Gjithashtu për këtë arsye, për herë të parë në dekada, në zgjedhjet e përgjithshme të vitit të ardhshëm, laburistët mund të rrëzojnë SNP-në, e cila deri më tani ka qenë absolute, nga sundimtari i vendeve skoceze raport i fundit i Ipsos këtë javë flet për 54% të skocezëve në favor të referendumit.
Megjithatë, për Smith dhe pavarësinë, nuk ka kohë më të mirë për të publikuar këtë udhërrëfyes.
“Në referendumin e vitit 2014”, i fituar qartë nga unionistët me 55 kundër 45, “shumë pro-evropianë skocezë votuan për të mbetur në Mbretërinë e Bashkuar sepse atëherë kjo e fundit ishte pjesë e BE-së. Më pas, me referendumin e Brexit në 2016, situata u përmbys plotësisht. Dhe ne jemi ende kombi britanik më i kundërshtuar, atëherë dhe tani, ndaj mohimit të Bashkimit Evropian”.
Flynn tha se “ne mund t’i ofrojmë shumë BE-së, për shembull për energjinë e rinovueshme, nga era te hidrogjeni”.
Programi i SNP-së për kthimin në BE duket mjaft i detajuar: sovraniteti, marrëdhënia e ardhshme midis Skocisë dhe BE-së, mundësitë e ndërsjella për Edinburgun dhe Brukselin për t’u rritur së bashku, shtylla e përbashkët e tregut të përbashkët dhe liria e lëvizjes për njerëzit, mallrat, kapitali dhe shërbimet, politikat e përbashkëta për peshkimin dhe bujqësia, siguria energjetike, lufta kundër ndryshimeve klimatike, kthimi i Erasmus dhe shkëmbime shumë të dendura kulturore “falë universiteteve të shkëlqyera skoceze”.
“Ne duam t’i bëjmë miqtë tanë evropianë të kuptojnë se jemi duke bërë detyrat e shtëpisë, se angazhimi ynë për t’u bashkuar me BE-në nuk është zhdukur, përkundrazi është forcuar dhe është shumë serioz. Si Skoci do t’i themi lamtumirë Brexit-it dhe do të kthehemi në shtëpi”, shpjegon Smith.
Por më pas, duke analizuar udhërrëfyesin, mbërrijnë nyjet e para. Para së gjithash, para çdo kthimi në BE, Skocia duhet të bëhet e pavarur dhe për këtë arsye të organizojë një referendum të dytë për të.
Por pa miratimin e Downing Street – dhe sigurisht që nuk do të arrijë të paktën në një të ardhme të shkurtër – është nga ana kushtetutore e pamundur dhe një vendim nga Gjykata e Lartë Britanike u riafirmua gjithashtu këtë muaj më parë.
Për më tepër, sa realiste është të mendohet se skocezët, pas paqëndrueshmërive të thella që Brexit ka krijuar tashmë, do të nisin një tjetër proces kaq të mprehtë dhe të pasigurt, në një botë tashmë të prekur nga luftëra dhe pasiguri serioze?
“Qeveria britanike dhe politikanët e Westminster kanë krijuar paqëndrueshmërinë më të madhe”, përgjigjet Flynn, “siguritë e vetme për ne skocezët dhe për mbështetësit e pavarësisë ofrohen nga Bashkimi Europian”.
Por le të imagjinojmë që qëllimi i pavarësisë do të arrihej në mënyrë të jashtëzakonshme në vitet e ardhshme. Në çdo rast, një Skoci e pavarur ende rrezikon të mbetet në harresë, në pritje të anëtarësimit në BE, duke qenë se procesi i hyrjes në BE për shumë vende të tjera ka zgjatur dhjetë vjet ose më shumë.
“Ne nuk jemi në një pozicion tani për të vendosur një plan të saktë kohor”, pranon Smith, “dhe në çdo rast nuk do të nxitonim Brukselin për një proces të përshpejtuar. Sigurisht, megjithatë, ligjet tona janë ende në përputhje me ato të BE-së, ne do të jemi vendi kërkues më i lidhur me familjen evropiane. Ky është kuptimi i dokumentit që po paraqesim”.
Një problem tjetër për SNP-në dhe pavarësinë është se, pas Brexiterëve “pasionantë” Boris Johnson dhe Liz Truss, tani ka një euroskeptik shumë më pragmatik në Doëning Street: Kryeministri Rishi Sunak.
Në pak muaj, arriti marrëveshje themelore me BE-në si Marrëveshja Windsor për Irlandën e Veriut dhe kthimin e Mbretërisë së Bashkuar në programin shkencor Horizon. Për më tepër, pasardhësi i tij i mundshëm Keir Starmer, lideri laburist që sipas sondazheve do të fitojë zgjedhjet e vitit të ardhshëm, ka deklaruar tashmë se për të prioriteti numër një është “afrimi me miqtë tanë evropianë”, duke përjashtuar çdo kthim në BE.
Sa e kufizon e gjithë kjo apelin dhe shtrirjen e veprimit të aktivistëve të pavarësisë skoceze? “Aspak,” përgjigjet Flynn drejtpërdrejt, “Sunak dhe Partia Konservatore shkaktuan katastrofën e Brexit. Dhe megjithëse vetë Starmer pretendon se dëshiron t’i afrohet BE-së, veprimi i Laburistëve është një paliativ. Ne duam të kthehemi në BE, në tregun unik dhe në bashkimin doganor evropian. Starmer dhe Labour, jo”.
Pastaj është çështja e sigurisë dhe armëve bërthamore “Trident”, të cilat Mbretëria e Bashkuar, në kuadër të NATO-s, i ka vendosur në Skoci prej shumë vitesh . Një pengesë nga e cila PKSH-ja kërkon prej kohësh ta heqë qafe. Si e bëni atë? Smith përgjigjet: “Si një komb i pavarur, për ne Skocia do të mbetet në Aleancën Atlantike, si dhe do të kthehet në të qenit anëtare e BE-së”.
“Por në të njëjtën kohë, ne kemi thënë për një kohë të gjatë se nuk duam armë bërthamore në territorin tonë. Qëndrimi ynë mbeti i njëjtë. Për më tepër, është një pengesë nën kujdesin e Mbretërisë së Bashkuar, kështu që zhvendosja e saj domosdoshmërisht do të duhet të diskutohet pasi të jemi të pavarur nga Londra dhe Westminster”.
Pyetja e monedhës: paund apo euro? Sipas rregulloreve evropiane, çdo vend që dëshiron të anëtarësohet në BE, herët a vonë do të duhet të adoptojë monedhën evropiane. Diçka që praktikisht nuk përmendet në udhërrëfyes. Smith merr kohë: “Do të shohim pak nga pak në të ardhmen… ne i dimë mirë rregullat evropiane. Ka shumë vende të BE-së që ende nuk e adoptojnë euron sot dhe do të shohim nëse rrethanat makroekonomike e lejojnë këtë. Ndërkohë, paundi skocez do të bëjë shumë mirë dhe do të na ofrojë stabilitetin e duhur”.
Dhe së fundi, a do të kalonte një Skoci e pavarur në një republikë apo do të mbetej në monarkinë britanike? SNP nuk ka ide shumë të qarta për këtë. Smith asnjëherë nuk ka deklaruar se cilin sistem kushtetues preferon dhe nuk dëshiron ta bëjë këtë as me këtë rast.
Ndërsa Flynn shpjegon: “Ne kemi pikëpamje shumë të forta për këtë në parti, por tani për tani ka një kryetar shteti si Kurora Britanike dhe madje si të pavarur në fillim do të ishte mirë. Unë jam republikan, por si PKSH ne kemi linjën për të ruajtur monarkinë. Nëse skocezët duan të ndryshojnë në të ardhmen, njerëzit do të vendosin”. Si? “Do të shohim përmes zgjedhjeve, ose me një referendum tjetër”.
Marrë nga La Repubblica, përshtatur për Albanian Post
Shkarkimi dhe publikimi i teksteve nga Albanian Post nuk lejohet pa përmendur burimin. Faleminderit për respektimin e etikës së profesionit të gazetarit.
/Albanianpost.com