Lajme

Shkrimtari izraelit Etgar Keret: “Nuk ka asgjë më të rrezikshme se ndjeshmëria që zgjedh se cilat viktima do të vajtojnë”


Nga dritarja e banesës së tij në Tel Aviv, shkrimtari Etgar Keret sheh një vend të “pezulluar” me shumë kafene që mbyllen ose hapen me grindje pasi ka mungesë stafi, shkolla ​​që funksionojnë pjesërisht me klasa online si në kohën e COVID-it, kpshte të shkreta sepse u mungojnë strehimoret adekuate.

Agimi i 7 tetorit ndryshoi të tashmen e izraelitëve, atë të palestinezëve dhe të tashmen e zezë të Gazës, më pak se një orë me makinë larg dhe megjithatë shumë larg: por, pohon Keret, ajo masakër duhet të kishte dhënë thirrjen e zgjimit për botën, rob i skemave ideologjike të papërshtatshme për të kuptuar këtu dhe tani.

Pesë javë pas së shtunës më të errët, ku është Izraeli në historinë e tij?

“Do të ishte gabim të shikosh atë që po ndodh nga një këndvështrim lokal. Lufta në Ukrainë ka treguar tashmë se përtej kontigjentit ka një dimension global që përfshin Rusinë, Kinën, Shtetet e Bashkuara dhe Iranin. Në Izrael është e njëjta gjë. Bota është tronditur nga ndryshime shumë të shpejta në krahasim me të cilat konceptimi ynë ideologjik ka mbetur prapa. Pasi kam mbështetur zgjidhjen me dy shtete për tridhjetë vjet dhe kam kundërshtuar Benjamin Netanyahun (i njohur si Bibi) duke menduar se ishte një histori mes nesh dhe atyre, javët e fundit kam kuptuar se sulmi i 7 tetorit, i palogjikshëm për palestinezët dhe vetëshkatërrues për Gazën, ishte e sinkronizuar me nismën saudite dhe me konfliktet ndërkombëtare, si një lëvizje shahu ku duhet sakrifikuar pengu i rëndësishëm.

Tabloja është më e madhe, konflikti territorial ka kaluar në nivelin e luftës fetare. Unë kam dëgjuar shumë herë zërat e burrave të Hamasit që thirrën në shtëpi nga kibuci i masakruar duke thënë se sa hebrenj kishin vrarë, ata kurrë nuk i quanin “pushtues”, por “hebrenj”. Jemi përballë një tërmeti të paprecedentë. Mendoj për arabo-izraelitët, 25% e popullsisë izraelite: ata kanë qenë gjithmonë kundër operacioneve ushtarake në Gaza dhe në vend të kësaj, këtë herë ata mbështesin luftën sepse shumë prej tyre u vranë më 7 tetor dhe ata e shohin Hamasin si armik, megjithatë, ata shikohen me dyshim nga hebrenjtë që nuk u besojnë atyre.

Çfarë arriti ushtria izraelite duke hyrë në Gaza, duke shkuar atje ku nuk e kishim parë kurrë më parë?

“Në kujtesën kolektive izraelite ka ekzistuar gjithmonë fantazma e depërtimit të ushtrisë në Gaza, vetë Netanyahu e ka evokuar shumë herë atë si një skenar katastrofik që do të kishte çuar në mijëra vdekje midis ushtarëve dhe terror në qytetet tona. Por pas tmerrit të 7 tetorit nuk kishte alternativa, krenaria e drejtuesve të Hamasit për tmerrin e kryer e bëri ndërhyrjen popullore. Dhe ndërhyrja mbërriti, më brutale se kurrë. A ndihmoi? Nga njëra anë është një sukses, një koordinim i shkëlqyer, lufta në terren është në fakt “më e sigurt” për civilët sesa bombardimet ajrore. Nga ana tjetër, megjithatë, është një sukses lokal që ka të bëjë me pothuajse një të tretën e Gazës dhe në një situatë në të cilën forcat e Hamasit janë ende të paprekura, ndoshta gati për të goditur nga Jugu.

Izraeli e di se drama palestineze është e papranueshme për komunitetin ndërkombëtar, demonstratat në mbështetje të Palestinës po shumohen dhe OKB-ja tani po flet për rrezikun e urisë për Gazën. Deri ku mund të shkojë gjuetia për liderët e Hamasit?

Unë di pak ose aspak për strategjinë ushtarake. Megjithatë, unë e di se çfarë po ndodh në aspektin e komunikimit dhe e di që kur njerëzit thonë se janë pro Izraelit ose pro palestinezëve, unë bie në depresion sepse e kuptoj se çfarëdo që të thonë do të mbeten të mendimit të tyre. Në demonstratat e ditëve të fundit, shumë nga të dyja palët abuzojnë me fjalët “gjenocid”, “shoah”. Bibi shqiptoi “Hitler” më shpesh sesa “kibutz”. Unë jam një liberal i krahut të majtë dhe kur shoh të ashtuquajturit aktivistë pro-palestinezë që shkatërrojnë postera me foto të njerëzve të rrëmbyer, duke përfshirë Alex Danzig, një i mbijetuar i Holokaustit si nëna ime, ndihem keq. Shumë izraelitë gjithashtu nuk duan të shohin të vdekurit në Gaza.

Është një ushtrim i ndjeshmërisë selektive. Njerëzit janë të bindur se të urresh njërën ose tjetrën anë është aktivizim, por përballja me problemet dhe përpjekjet për t’i zgjidhur ato është. Përballë Hamasit që fshihet mes pacientëve të spitalit, disa e akuzojnë Hamasin dhe të tjerë e kundërshtojnë Izraelin: më mirë do të sugjeroja ngritjen e spitaleve lundruese ku të evakuohen të plagosurit. Kushdo që dëshiron të ndihmojë duhet të kuptojë efektet e fjalëve të tyre. Gjithmonë kam përdorur sloganin “stop 56 viteve të okupimit”, por në rrjetet sociale sot flasim për “75 vjet”, që daton që nga viti 1948, para lindjes së Izraelit. Thjeshtimi është skenari më i keq”.

Ministrat më ekstremistë të qeverisë izraelite dhe kolonët evokojnë çdo ditë dëbimin e palestinezëve nga Gaza. A mendojnë vërtet kështu?

Çmenduria, ideja që palestinezët do të largohen është një fantazi e sëmurë. Sigurisht, ka njerëz në qeveri që do të donin të ripushtonin Gazën si në kohën e Gush Katifit. Dhe për të gjithë është faji i Netanyahut, i cili, për të mbijetuar, e rrethoi veten me partnerë të paligjshëm. Për këta ekstremistë fetarë, mesianë dhe racistë, 7 tetori ishte pothuajse një shenjë nga Zoti, sepse shumë nga viktimat ishin pacifistë, njerëz që ndihmuan Gazën, njerëz që nuk jetonin jashtë kufijve të ’67-ës, por brenda.

Një kolon që evokon bombën atomike është një urrejtës i aftë të mos kujdeset për pengjet sepse ata janë “miq të arabëve”. Është një rrëfim pervers, simetrik me atë të Hamasit, i cili e sheh atë që ndodhi si lëndë djegëse të ideologjisë. Ekstremet e diskutimit janë këtu, tani. Por kur kjo luftë të përfundojë, një luftë që Netanyahu mashtron veten për ta udhëhequr, por që për fat të mirë mbikëqyret nga Amerika, Bibi do të fshihet nga skena politike ashtu si Hamasi dhe më pas, shpresoj, do të hapen dyert për një shtet palestinez.

Besoni ende në zgjidhjen me dy shtete?

E vetmja zgjidhje është që Abu Mazen të marrë kontrollin e Gazës dhe të lindë një shtet palestinez, shteti që Bibi nuk e donte dhe që Hamasi mendonte se nuk ishte i mjaftueshëm, duke llogaritur të dyja, për arsye të ndryshme, të ecnin përpara kështu duke mbajtur njërin nga gazanët në një kafaz dhe tjetrin që përmbante hakmarrjen. Gënjeshtrat e tyre janë zbuluar. Në judaizëm besohet se ndonjëherë duhet të kaloni situata të tmerrshme për të arritur në një vend më të mirë. 7 tetori ishte një goditje elektrike, pas Oslos, Rabinit dhe intifadës së dytë, ne jetuam në stanjacion, të mësuar me përplasje periodike dhe të menaxhueshme. Tani kemi një mundësi, është koha të vendosim për ndryshim.

Pas ditëve të para dramatike, simpatia ndaj Izraelit u shpërbë. Demonstratat kundër pushtimit po shumohen, ashtu si edhe aktet e antisemitizmit flagrant. A ka frikë?

Shumë nuk e simpatizuan Izraelin as në fillim, Susan Sarandon dhe Roger Ëaters dhe Angelina Jolie nuk pritën asnjë sekondë për të kundërshtuar shkaqet e masakrës. Shumë, në vend që të flisnin për realitetin, projektuan menjëherë emocione. Është shenja e kohës, njerëzit nuk duan informacion, por kauza për të mbështetur. Nga ana tjetër, islamofobia po rritet edhe në Izrael. Pastaj është edhe antisemitizmi i vërtetë, i përforcuar nga thjeshtimi i gjuhës dhe i përhapur në mënyrë të pakontrolluar nga mediat sociale. Nëse në Gaza thirret “Allah akbar”, ne nuk po flasim më për çështjen izraelito-palestineze, por po hyjmë në një fushë shumë të ndryshme. Dhe Evropa që lejon hebrenjtë të sulmohen për të mbrojtur flamurin islamik të çështjes palestineze, injoron se më pas do të jetë radha e johebrenjve.

Një thirrje nga një mijë intelektualë hebrenj, nga Naomi Klein te Judit Butler, po qarkullon në internet, duke argumentuar se kritikimi i Netanyahut nuk mund të cilësohet si antisemitizëm. Çfarë mendoni ju?

Unë e respektoj plotësisht Naomi Klein dhe argumentet e saj, ndërsa nuk mund të them të njëjtën gjë për Judit Butler, e cila në zierjen e diskursit antikolonial pretendon gjëra absurde, siç është fakti që shumica e hebrenjve izraelitë e kanë prejardhjen nga arabët. Ka argumente kundër Izraelit dhe pushtimit që janë absolutisht legjitime dhe të tjera që janë veçanërisht antisemitike, të bazuara në injorimin e përgjegjësive palestineze dhe në viktimizimin paternalist. Sikur nëna ime, e cila i mbijetoi shfarosjes, ishte legjitimuar nga tragjedia e saj për të vrarë kafkat.

Çfarë roli duhet të kenë intelektualët? 

Unë besoj se nuk ka asgjë më të rrezikshme se ushtrimi i empatisë selektive, të qash për fëmijët e kibucit por jo për ata palestinezë, të denoncosh masakrën në Gaza dhe të durosh për 7 tetorin. Njerëzimi është dinamik dhe nuk ka të bëjë fare me stagnimin ideologjik që mediat sociale pompojnë si aktivizëm të rremë. Pasi aktivisti ndaloi buldozerët që po shkatërronin ullinjtë, duke i dërguar një mesazh të qartë botës, sot hedh supë mbi një pikturë të Van Gogut për të mbrojtur mjedisin. Por kush e kupton se për çfarë po luftojnë?”

A ekziston rrezik real që konflikti të përhapet në Bregun Perëndimor apo më gjerë, duke përfshirë drejtpërdrejt rajonin?

Është. Në këtë skenar ka dy agjentë të kaosit. Është Irani, i cili dëshiron të ndezë rajonin përmes Hezbollahut dhe Xhihadit Islamik në Gaza, dhe nuk ka vendosur ende nëse do ta rrezikojë. Dhe ka kolonë fundamentalistë që shohin në këtë krizë mundësinë për të marrë më shumë tokë. Jo, fakti që duhet të mbështetem në zemrat e mira të ajatollahëve dhe të kolonëve nuk më bën të fle i qetë.

Intervista e shkrimtarit izraelit Etgar Keret, për La Stampa!

Shkarkimi dhe publikimi i teksteve nga Albanian Post nuk lejohet pa përmendur burimin. Faleminderit për respektimin e etikës së profesionit të gazetarit.

/Albanianpost.com

Lajmet kryesore