Lajme

Protestat e Iranit nuk kanë gjasa të kërcënojnë regjimin, thotë studiuesi izraelit


Tubimet iraniane kundër një shkurtimi të fundit të subvencioneve shtetërore nuk ka gjasa të përputhen me qëllimin e valëve të mëparshme të protestave ose të përbëjnë një kërcënim për stabilitetin e regjimit. Kështu e parashikoi të mërkurën një ekspert i shquar izraelit, Raz Zimmt – studiues në Qendrën e Aleancës për Studime Iraniane dhe të Universitetit të Tel Avivit. Instituti për Studime të Sigurisë Kombëtare.

“Ndjenja ime është se kulmi i protestave ka mbaruar”, megjithëse shtoi ai se, “ka ende protesta relativisht të profilit të ulët në disa zona, por asgjë e veçantë”.

Sipas tij edhe nëse krahasohen këto protesta me ato të ndodhura në Iran verën e kaluar për mungesën e ujit dhe energjisë elektrike, dhe ato të gazit në vitin 2019, “nuk duken aq të rëndësishme”.

Protestat shpërthyen në disa qytete javën e kaluar, të nxitura nga vendimi i qeverisë për shkurtimin e subvencioneve që shkaktoi rritje të çmimeve deri në 300 për qind për një shumëllojshmëri produktesh me bazë mielli.

Qeveria rriti gjithashtu çmimet e disa mallrave bazë, si vaji i gatimit dhe produktet e qumështit, në një vend ku pothuajse gjysma e 85 milionë banorëve jetojnë nën kufirin e varfërisë, sipas shifrave zyrtare.

Çmimet e grurit janë rritur ndjeshëm pas pushtimit rus të Ukrainës në fillim të këtij viti.

Tani protestuesit kanë zgjeruar kërkesat e tyre, duke bërë thirrje për më shumë liri politike, fund të Republikës Islamike dhe rënies së liderëve të saj, sipas dëshmitarëve dhe postimeve në mediat sociale.

Videot e postuara në internet treguan demonstruesit duke djegur imazhet e autoritetit më të lartë të Iranit, liderin suprem Ayatollah Ali Khamenei, dhe duke bërë thirrje për kthimin e Reza Pahlavi, djalit të mërguar të shah-ut (një titull i ish-monarkut të Iranit) të përmbysur të Iranit.

Agjencia shtetërore e lajmeve iraniane tha të premten se disa dyqane ishin “djegur në disa qytete”, duke bërë që policia të arrestonte shumë “provokatorë”.

Stacioni i lajmeve me bazë në Dubai, “Al Arabiya”, citoi aktivistët lokalë të thonë se deri në gjashtë persona mund të jenë vrarë nga forcat qeveritare që nga fillimi i protestave.

Gjithashtu ky stacion raportoi se protestat kishin shpërthyer në provinca të shumta, duke përfshirë Isfahan, Khuzestan dhe Bakhtiari.

Trazirat e fundit i shtojnë presionit në rritje ndaj sundimtarëve të Iranit, të cilët po luftojnë për të mbajtur në këmbë ekonominë e gjymtuar nën sanksionet e SHBA-ve, të rivendosura që nga viti 2018, kur Washington-i hoqi dorë nga marrëveshja bërthamore e Tehran-it në 2015-ën me fuqitë e mëdha.

Bisedimet për ringjalljen e paktit kanë ngecur që nga marsi, por regjimi mbetet “i aftë të merret me ato protesta” dhe presioni i vazhdueshëm ekonomik ndaj Tehran-it nuk ka gjasa të bëjë që Republika Islamike “të bëhet më fleksibël” në lidhje me programin e saj bërthamor, pretendon Zimmt.

“Unë nuk jam i sigurt se regjimi është i shqetësuar me situatën tani deri në pikën ku duhet të rishqyrtojë pozicionin e tij”, thotë ai.

Në vitin 2019, ajo që filloi si protesta të shpërndara për një rritje të papritur të çmimeve të karburantit u përhap shpejt në një nga sfidat më të mëdha për sundimtarët e Iranit, duke shkaktuar goditjen më të përgjakshme në historinë 40-vjeçare të Republikës Islamike.

Numri i raportuar i vdekjeve në 2019 ka variuar midis një llogarie të agjencisë së lajmeve “Reuters” me 1 mijë e 500 të vdekur dhe një shifër të “Amnesty International” prej më shumë se 300. Të dyja janë hedhur poshtë nga autoritetet iraniane.

/Albanianpost.com


Lajmet kryesore