Kam kaluar një pjesë të madhe të jetës sime pranë institucioneve të sigurisë, pasojave të luftës dhe hijes së gjatë që dhuna lë mbi individët dhe shtetet. Pikërisht për këtë arsye jam i kujdesshëm me fjalë si militarizim, kërcënim dhe qëllim ofensiv.

Ato nuk janë lodra retorike. Janë terma që përshkruajnë kosto reale njerëzore.
Për këtë arsye, deklarata e fundit e Milovan Drecunit — se Kosova po angazhohet në “militarizim ofensiv” dhe po përgatit kërcënim ushtarak — meriton të shqyrtohet seriozisht, qetë dhe mbi baza faktike.

Në një intervistë për transmetuesin publik serb RTS, Drecun, kryetar i Komisionit parlamentar për mbrojtje dhe punë të brendshme në Serbi, pretendoi se Kosova po i nënshtrohet “militarizimit intensiv”, se ky proces shkel Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe se përbën rrezik të drejtpërdrejtë për sigurinë dhe mbijetesën e serbëve të Kosovës — madje si përgatitje për veprime ushtarake ofensive.
Kur këto pretendime shqyrtohen, ato rrëzohen.

Ajo që artikulon Drecuni nuk është vlerësim ushtarak. Është diçka më e thellë dhe më zbuluese: kërkesa e pazgjidhur e Serbisë për monopol absolut mbi forcën në Kosovë — një kërkesë që vazhdon pavarësisht kapaciteteve reale të Kosovës.

Problemi nuk janë armët. Problemi është mohimi i subjektivitetit politik.

Që nga viti 1999, Serbia ka kundërshtuar çdo formë të kapacitetit të organizuar të sigurisë në Kosovë: kur Kosova nuk kishte asnjë forcë, kur kishte Trupat Mbrojtëse Civile, kur kishte një forcë sigurie lehtë të armatosur, dhe tani, teksa zhvillon kapacitete modeste mbrojtëse nën mbikëqyrje të NATO-s.

Intensiteti i kundërshtimit nga Beogradi ka mbetur i pandryshuar, edhe pse kapacitetet e Kosovës kanë ndryshuar shumë pak në substancë. Kjo tregon diçka thelbësore: kundërshtimi nuk lidhet me sasinë e forcës që ka Kosova, por me faktin se ajo ka çfarëdo force.

Në mendimin strategjik serb, Kosova nuk duhet të ketë fuqi autonome detyruese — as armë të lehta, as institucione trajnimi, as doktrinë mbrojtëse. Çdo hap larg varësisë totale përshkruhet si provokim.
Kjo nuk është shqetësim sigurie. Është refleks sovraniteti.

Çfarë kërkon realisht “qëllimi ofensiv” — dhe pse Kosova nuk e përmbush

Veprimi ushtarak ofensiv nuk është ndjenjë. Është strukturë.

Ai kërkon epërsi ajrore, zjarr me rreze të gjatë, formacione manovruese, thellësi logjistike dhe liri komanduese. Kosova nuk i ka këto.

Forca e Sigurisë së Kosovës nuk ka aviacion luftarak, nuk ka artileri me rreze të gjatë, nuk ka njësi të blinduara manovruese, nuk ka rrjet të pavarur të mbrojtjes ajrore dhe as zinxhir logjistik strategjik për operacione ofensive. Ajo vepron brenda një kornize sigurie të formësuar nga NATO-ja, ku KFOR-i mban përgjegjësinë përfundimtare për kontrollin e përshkallëzimit.

Edhe blerjet e fundit — të cituara shpesh në mënyrë alarmiste — janë mbrojtëse në dizajn: mbrojtje territoriale, parandalim anti-blindë dhe reagim ndaj krizave. Janë mjete parandalimi, jo pushtimi.

Ta quash këtë “ofensive” nuk është analizë. Është përmbysje.

Heshtja për militarizimin e Serbisë nuk është rastësi

Ajo që bie në sy te argumenti i Drecunit nuk është ajo që thotë, por ajo që nuk thotë.
Gjatë dekadës së fundit, Serbia ka:
investuar rëndë në avionë luftarakë dhe sisteme të integruara të mbrojtjes ajrore;
blerë dronë të armatosur dhe zgjeruar kapacitetet pa pilot;

-zhvilluar stërvitje të përbashkëta ushtarake me Kinën, përfshirë njësi speciale;

-organizuar paradat më të mëdha ushtarake në historinë moderne;

-lëvizur drejt rikthimit të shërbimit të detyrueshëm ushtarak.

Këto janë kapacitete strategjike — të tilla që ndryshojnë balancën ushtarake rajonale.
Megjithatë, Serbia i përshkruan si mbrojtëse, parandaluese, madje stabilizuese.

Zhvillimi shumë më i kufizuar dhe i harmonizuar me NATO-n i Kosovës etiketohet si agresiv.

Kjo asimetri nuk është analitike. Është politike.

Rezoluta 1244 nuk është licencë për varësi të përhershme

Rezoluta 1244 u hartua për të menaxhuar fundin e një lufte, jo për ta ngrirë një shoqëri në paralizë institucionale të përhershme.

Ajo nuk i jep Serbisë autoritet të përjetshëm mbi të ardhmen e sigurisë së Kosovës, as nuk e ndalon Kosovën të zhvillojë institucione nën mbikëqyrje ndërkombëtare — veçanërisht në një realitet ku Kosova njihet nga shumica e demokracive perëndimore dhe mbrohet nga NATO-ja.

Shndërrimi i një instrumenti të menaxhimit të konfliktit në veto të përhershme është zgjedhje politike, jo domosdoshmëri juridike.

Serbët e Kosovës meritojnë siguri, jo instrumentalizim

Siguria e serbëve të Kosovës garantohet kryesisht nga KFOR-i — një mision që Serbia vetë e pranon kur kërkon stabilitet.

Sugjerimi se profesionalizimi i Kosovës, i harmonizuar me NATO-n, i rrezikon ata, instrumentalizon një komunitet civil për qëllime politike.

Si dikush që e kupton se çfarë i bën pasiguria psikikës njerëzore, këtë e konsideroj thellësisht të papërgjegjshme.

Çfarë e shqetëson vërtet Beogradin
Kosova nuk po përgatitet për luftë.

Ajo që e shqetëson Beogradin është diçka më e qetë dhe më vendimtare: normalizimi i Kosovës si aktor sigurie i integruar në struktura perëndimore.

Çdo cikël trajnimi, çdo ushtrim ndërveprueshmërie, çdo përmirësim institucional e zvogëlon levën e Serbisë dhe e ngushton paqartësinë mbi të cilën është mbështetur që nga fundi i luftës. Zhvillimi i mbrojtjes së Kosovës nuk e kërcënon Serbinë ushtarakisht. E kërcënon një narrativë.

Dhe narrativat, për disa, janë më të vështira për t’u lëshuar sesa territori.

Një fjalë e fundit

Kjo nuk është debat mes paqes dhe militarizimit. Është debat për atë se kush lejohet të ketë dinjitet, subjektivitet dhe përgjegjësi.

Partnerët e Kosovës kanë zgjedhur një model të disiplinuar dhe transparent të zhvillimit të mbrojtjes nën mbikëqyrje ndërkombëtare. Ta quash këtë model “ofensiv” nuk e bën të tillë. Thjesht zbulon premisën politike pas akuzës.

Ata prej nesh që kanë jetuar me luftën — dhe me mbetjet e saj psikologjike — e dinë dallimin mes përgatitjes dhe provokimit.

Fjalët kanë peshë.

E vërteta ka më shumë.

Albatros Rexhaj është autor, dramaturg dhe analist me formim në studimet e sigurisë kombëtare dhe gati tri dekada përvojë në çështje politike dhe të sigurisë.