Si gjithmonë, fjalimi i Presidentit të SHBA-ve Donald Trump në takimin vjetor të Forumit Ekonomik Botëror në Davos muajin e kaluar ishte një përzierje e çrregullt trillimesh, pa lidhje dhe keqkuptimesh.

Megjithatë, ai përmbante një lajm të mirë: pas javësh kërcënimesh për të marrë Groenlandën, me forcë nëse do të ishte e nevojshme, ai dukej se u tërhoq.

Duke rënë dakord për një “kornizë të një marrëveshjeje të ardhshme” që ai pretendonte se do t’u jepte Shteteve të Bashkuara “akses të plotë” në Groenlandë – të cilën tashmë e kanë në mënyrë efektive – Trump dukej, të paktën për një moment, se pranonte parimin se një vend sovran nuk duhet të pushtojë territorin e një tjetri.

Për dikë që dikur e përshkroi pushtimin e Ukrainës nga Presidenti rus Vladimir Putin si “gjeni”, kjo sugjeron një shkallë evolucioni, megjithëse e nxitur më pak nga vetë-reflektimi sesa nga një shfaqje e jashtëzakonshme e vendosmërisë nga udhëheqësit evropianë.

Megjithatë, ky pragmatizëm i rigjetur nuk u përkthye në asnjë respekt për Danimarkën, e cila mban sovranitetin mbi Groenlandën. Pavarësisht se është një aleat i ngushtë i SHBA-ve, Danimarka ka qenë prej kohësh një objektiv i shpeshtë i talljes së Trump. Në Davos, ai pretendoi se SHBA-të “nuk kanë marrë kurrë asgjë” nga Danimarka në këmbim të çlirimit të vendit nga pushtimi nazist në vitin 1945.

Versioni i historisë i Trumpit fshin në mënyrë të përshtatshme rolin jetësor të luajtur nga vendet dhe udhëheqësit e tjerë, veçanërisht Winston Churchill dhe forcat e armatosura britanike.

Nëse Trump do të kishte qenë aty në atë kohë, ai padyshim do të kishte ndjekur paraardhësin e tij të lëvizjes “Amerika e Para”, Charles Lindbergh, në kundërshtimin e hyrjes së Amerikës në Luftën e Dytë Botërore.

Sigurisht, shumë amerikanë vdiqën heroikisht gjatë asaj lufte dhe asgjë nuk mund t’ua heqë guximin ose udhëheqjen strategjike të Komandantit Suprem të Forcave Aleate Dwight D. Eisenhower. Por pohimi i Trump se Danimarka nuk ka kontribuar asgjë në NATO është thjesht i rremë, jo vetëm sepse injoron sakrificat joproporcionale të bëra nga trupat daneze në Afganistan pasi NATO thirri Nenin 5 në përgjigje të sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001.

Danimarka nuk ishte i vetmi objektiv i injorancës dhe gënjeshtrave të Trump në Davos. Ai gjithashtu pretendoi, në mënyrë të rreme, se trupat britanike qëndruan “jashtë vijave të frontit” në Afganistan. Në realitet, 457 personel ushtarak britanik u vranë atje dhe qindra të tjerë pësuan lëndime serioze.

A do t’u kërkojë falje ndonjë zyrtar amerikan familjeve të britanikëve të vrarë në luftë? Ambasada amerikane në Londër nuk ka gjasa të pranojë letrat e ankesës, e lëre më të ofrojë një falje. Kanë ikur ditët kur Londra shërbehej nga ambasadorë të tillë si Kingman Brewster dhe Raymond Seitz, të dy diplomatë të shquar me të cilët punova ngushtë gjatë kohës sime si komisioner evropian për çështjet e jashtme.

Ndërsa Departamenti i Shtetit i SHBA-ve ka ende shumë diplomatë të aftë, ata shpesh minohen dhe turpërohen nga veprimet e presidentit të tyre.

Përbuzjes së Trump për aleatët e hershëm i është dhënë një shkëlqim intelektual i rremë nga zëvendësshefi i stafit të tij, Stephen Miller, i cili beson se forca dhe fuqia ushtarake janë të vetmet gjëra që kanë rëndësi në çështjet ndërkombëtare. Miller duket se dëshiron një kthim në ditët kur shtetet e fuqishme ngacmonin shtetet më të vogla, sipas logjikës së përshkruar në mënyrë të famshme nga Thukididi: “Të fortët bëjnë atë që munden, dhe të dobëtit vuajnë atë që duhet të vuajnë”.

Teksa Trump përjashtoi veprimin ushtarak kundër Groenlandës (dhe Islandës, për këtë çështje), “korniza e marrëveshjes” që ai njoftoi në Davos – që supozohet se synonte forcimin e mbrojtjes së Groenlandës kundër agresionit të mundshëm rus ose kinez – ngre një pyetje të qartë.

Duke pasur parasysh se Trump tenton të bëjë çfarëdo që dëshiron Putini, veçanërisht kur bëhet fjalë për Ukrainën, pse është ai papritmas kaq i shqetësuar për qëllimet e Rusisë ndaj Groenlandës? Rekordi i tij ofron pak arsye për t’i marrë siguritë e tij si të vërteta.

Ky skepticizëm u artikulua më qartë nga kryeministri kanadez Mark Carney. Në një fjalim historik në Davos, ai e hodhi poshtë me forcë qasjen e Trump “fuqia bën të drejtë” dhe turpëroi udhëheqësit që kanë zgjedhur paqtimin mbi parimin.

Duke pranuar se asnjë sasi respekti nuk mund ta kënaqë nevojën e pangopur të Trump për lajka, Carney u bëri thirrje demokracive të mesme si Kanadaja, Australia, shtetet anëtare të Bashkimit Evropian dhe Mbretëria e Bashkuar që të punojnë së bashku për të ruajtur atë që ka mbetur nga rendi ndërkombëtar i pasluftës dhe institucionet e tij mbështetëse.

Duke vepruar kështu, Carney ofroi një model që të tjerët ta ndjekin: përballjen me destruktivitetin e Trump jo përmes qetësimit, por duke thelluar bashkëpunimin në tregti, diplomaci, mbrojtje dhe politikë ekonomike.

Është inkurajuese që vende si Franca, Gjermania dhe Australia duken të gatshme të lëvizin në këtë drejtim. Mbretëria e Bashkuar duhet të ndjekë shembullin duke rindërtuar lidhjet e saj tregtare, ekonomike dhe të sigurisë me BE-në.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, duhet të përqendrohet gjithashtu në dy prioritete kryesore të politikës së jashtme.

Së pari, aleatët e Ukrainës duhet t’i sigurojnë asaj burimet që i nevojiten për të mposhtur Rusinë.

Së dyti, Britania dhe partnerët e saj duhet të riangazhohen për zgjidhjen me dy shtete, e cila mbetet e vetmja rrugë e qëndrueshme për paqe të qëndrueshme midis izraelitëve dhe palestinezëve dhe për stabilitet në Lindjen e Mesme.

Kjo axhendë duhet të marrë mbështetje nga elementët më të përgjegjshëm të Partisë Konservatore. Alternativa është t’i lejohet partisë së ekstremit të djathtë Reform UK të Nigel Farage dhe partisë së ekstremit të majtë Your Party të Jeremy Corbyn të dominojnë debatin publik me propozime ekonomike të pamatura dhe politika të jashtme pro-ruse. Mbretëria e Bashkuar – dhe Evropa – nuk mund ta përballojnë asnjërën prej tyre.

–

Chris Patten, guvernatori i fundit britanik i Hong Kongut dhe ish-komisioner i BE-së për punët e jashtme, është ish-kancelar i Universitetit të Oksfordit dhe autor i librit The Hong Kong Diaries (Allen Lane, 2022).

Të drejtat e autorit: Project Syndicate, 2026.

www.project-syndicate.org