Lajme

Një vit pas kryengritjes, Kremlini kontrollon të mbeturit e Wagner


Rusia ka shpërbërë dhe zëvendësuar në mënyrë efektive Grupin Wagner në vitin që kur mercenarët tronditën botën, duke nisur një kryengritje kundër Qeverisë së presidentit Vladimir Putin, kanë thënë ekspertët për BBC.

Yevgeny Prigozhin – lideri i ndjerë i forcës paraushtarake – kaloi nga Ukraina më 23 qershor 2023 dhe pushtoi qytetin jugor të Rostovit pas muajsh tensionesh në rritje me udhëheqësit ushtarakë në Moskë.

Forcat e tij më pas filluan një marshim të shkurtër drejt kryeqytetit, duke mos hasur pothuajse asnjë rezistencë. “Marshimi për drejtësi”, siç e quajti Prigozhin, mori fund të papritur të nesërmen pasi ai anuloi përparimin.

Vetëm dy muaj më vonë, avioni i Prigozhin u rrëzua dhe ai u vra së bashku me disa anëtarë të tjerë të lartë të Wagner, duke e hedhur të ardhmen e grupit në pasiguri.

Dr Sorcha MacLeod, një anëtare e grupit të punës të OKB-së për mercenarët dhe pedagoge në Universitetin e Copenhagen, tha se ish-trupat e Wagner ishin fragmentuar në të gjithë shtetin rus.

“[Wagner] mund të mos ekzistojë saktësisht në formën që ekzistonte më parë, por një version – apo edhe versione – i tij vazhdon të ekzistojë,” tha ajo për BBC. “Ka pasur një shpërndarje të tillë midis shtetit rus, kështu që nuk ka asnjë kontrollues të përgjithshëm.”

“Grupi Wagner ishte jashtëzakonisht i rëndësishëm gjeopolitikisht dhe ekonomikisht për Rusinë, kështu që nuk do të zhdukej kurrë siç sugjeruan disa njerëz,” shtoi ajo.

Për vite me radhë, forcat e Prigozhin kishin qenë një mjet i vlefshëm dhe i mohueshëm për operacionet ruse në Afrikë dhe Siri. Por ishte në Ukrainë – teksa forcat konvencionale të Moskës u përpoqën të prishnin mbrojtjen e Kievit – që Prigozhin dhe Wagner dolën hapur.

Përgjatë fundit të vitit 2022 dhe fillimit të 2023, Wagner ishte çelësi i disa fitoreve të Rusisë në fushën e betejës. Forcat e saj – kryesisht të përbëra nga ish-të burgosur – arritën të merrnin qytetin lindor të Soledarit, përpara se ai të ngulitej në muaj të tërë luftimesh intensive në mullirin e mishit të Bakhmut.

Në kulmin e tij, Wagner kishte rreth 50 mijë mercenarë në Ukrainë, sipas Këshillit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-ve.

Tani, ekspertët thonë se operacionet e Wagner në Ukrainë janë përfshirë nga njësi të tjera shtetërore dhe paraushtarake ruse. Një ish-komandant Wagner i tha së fundmi BBC Russian se mercenarët ishin urdhëruar të “bashkohen me ministrinë e mbrojtjes” ose të largohen.

Zyrtarët e inteligjencës në Mbretërinë e Bashkuar kanë sugjeruar se disa nga njësitë e këmbësorisë së grupit janë nënshtruar nga Rosgvardia, ose Garda Kombëtare. Njësia, e krijuar në vitin 2016, është përshkruar si “ushtria private” e Putinit dhe kontrollohet nga ish-truproja e tij Viktor Zolotov.

Ministria e Mbrojtjes e Mbretërisë së Bashkuar (MM) ka thënë se elementë të Grupit Wagner filluan të hynin nën kontrollin e Gardës Kombëtare në tetor 2023. Të referuara si “formacione vullnetare”, ish-trupat e Wagner do të dislokoheshin në Ukrainë me kontrata gjashtëmujore dhe në Afrikë me kontrata nëntë-mujore, tha ai.

Anton Yelizarov – një operator afatgjatë i Wagner-it që thuhet se ka komanduar operacionet e përgjakshme të mercenarëve në Bakhmut – u duk se konfirmoi integrimin ditë më vonë. Në një video të postuar në një kanal Telegram të lidhur me Wagner, ai tha se ishte i pranishëm në ndërtimin e një kampi ku trupat Wagner do të “punonin për të mirën e Rusisë” dhe do të bashkoheshin me njësitë e Gardës Kombëtare në një formacion të ri.

Zyrtarët e Mbretërisë së Bashkuar thanë se “përfshirja e ish-detashmenteve të sulmit të Wagner në Korpusin Vullnetar të Rosgvardia ka shumë të ngjarë të tregojë se Wagner është nënshtruar me sukses në Rosgvardia, duke rritur kontrollin e shtetit rus mbi Grupin Wagner”.

Ish-forca të tjera të Wagner-it janë regjistruar për të luftuar me njeriun e fortë të Vladimir Putinit në Çeçeni – Ramzan Kadyrov – dhe forcat e tij Akhmat, zbuloi një hetim i fundit rus i BBC-së.

Një shembull i prekshëm i rënies së grupit erdhi kur logoja e tij thuhet se u hoq nga blloku i kullës që kishte zënë në qytetin e dytë të Rusisë, Shën Petërburg.

Në ditët pas kryengritjes, Prigozhin u tha se kishte arritur një marrëveshje me Putinin për të fokusuar operacionet e grupit të tij në Afrikë, duke mbështetur regjimet dhe duke siguruar burime për Rusinë. Pas vdekjes së tij, zëvendësministri i Mbrojtjes Yunus-Bek Yevkurov thuhet se vizitoi kryeqytetet afrikane, duke siguruar zyrtarët se shërbimet e ofruara nga grupi nuk do të zhdukeshin.

Në fillim të këtij muaji, instituti polak i marrëdhënieve ndërkombëtare (PISM) vëzhgoi se pas vdekjes së Prigozhin “vëmendja e shtetit rus në [Afrikë] jo vetëm që nuk u dobësua, por u forcua”.

Në shkurt, BBC mori dokumente që zbulonin se Moska po ofronte një “paketë të mbijetesës së regjimit” në këmbim të aksesit në burimet natyrore me rëndësi strategjike – një qasje e favorizuar më parë nga Grupi Wagner.

Plani po ofrohej nga një i ashtuquajtur “grup ekspeditar” rus – i mbiquajtur Korpusi i Afrikës – dhe i komanduar nga ish-gjenerali i GRU-së, Andrey Averyanov. Ai më parë mbikëqyri operacionet sekrete të specializuara në shënjestrimin e vrasjeve dhe destabilizimin e qeverive të huaja.

Ekspertët i thanë BBC-së se Korpusi i Afrikës ka zëvendësuar efektivisht Wagner-in në Afrikën Perëndimore. Në Telegram, njësia mburrej se u ofronte rekrutëve paga deri në 110,000 rubla në vit dhe shërbim “nën udhëheqjen e komandantëve kompetentë me përvojë të gjerë luftarake”.

Në janar, ajo njoftoi dislokimin e saj të parë prej 100 trupash në Burkina Faso. 100 të tjerë thuhet se mbërritën në Niger në prill.

Ruslan Trad, një analist i sigurisë në Këshillin Atlantik, i tha BBC-së se, në fakt, Wagner “u bë Korpusi i Afrikës dhe tani i shërben qëllimeve të plota të inteligjencës ushtarake” dhe ministrisë së mbrojtjes.

“Në Afrikë, këta ushtarë po bëjnë pothuajse të njëjtën gjë – duke ruajtur rrugët tregtare, duke siguruar burimet që Moska përdor për të anashkaluar sanksionet dhe më shumë – duke u shërbyer juntave lokale dhe duke drejtuar fluksin e emigrantëve,” vuri në dukje ai.

PISM vuri në dukje se Korpusi i Afrikës synohet të përdoret “më hapur” sesa ishte Wagner në kontinent me synimin për të zëvendësuar ndikimin perëndimor – dhe veçanërisht francez – në Afrikë.

BBC Russian raportoi se vetëm në Republikën e Afrikës Qendrore (CAR) Wagner ende vepron në çdo hije të formës së tij të mëparshme, që supozohet se kontrollohet nga djali i Prigozhin, Pavel.

“Moska i ka dhënë leje trashëgimtarit që të vazhdojë të bëjë atë që bëri babai i tij në Afrikë, me kusht që kjo të mos bie në kundërshtim me interesat e Rusisë”, tha një burim që ka punuar me Yevgeny Prigozhin për BBC Russian.

Javën e kaluar, Le Monde raportoi se rreth 1 mijë e 500 trupa Wagner kishin ndihmuar forcat lokale të sigurisë në sulmet në zonat e kontrolluara nga rebelët.

Megjithatë, PISM vërejti se rëndësia e përgjithshme e CAR në të menduarit strategjik të Moskës “po zvogëlohet”.

Dr MacLeod sugjeroi se qëllimi fillestar i Wagner në CAR kishte qenë të tregonte “provën e konceptit” se grupet mercenare mund të “përdoren si një aktor i suksesshëm kundër terrorizmit”, një qëllim që Moska tani mund ta shohë si të arritur.

Por ajo shtoi se Wagner ishte “plotësisht i përfshirë” brenda CAR, duke e bërë më të vështirë zëvendësimin e tij me Korpusin e ri Afrikan në zhvillim.

Pavarësisht kërcënimit të paraqitur nga rebelimi i Prigozhin, përvjetori i së dielës kaloi kryesisht pa incidente në Rusi.

Dan Storyev i grupit të monitorimit OVD-Info tha për BBC se trashëgimia e Prigozhin qëndronte kryesisht tek ata që ishin në linjë me Kremlinin.

“Në përgjithësi rebelimi i Wagnerit nuk ka pasur shumë, nëse ka, mbështetje të vërtetë bazë për të pasur, të themi, mitingje masive që shënojnë përvjetorin – ndoshta sepse nuk kishte mesazhe të vërteta kundër luftës,” vuri në dukje ai.

“Ka njerëz që organizojnë protesta në Rusi, por ata janë të përqendruar në aktivizmin kundër luftës dhe nuk kanë asnjë lidhje me [Prigozhin].”

Shkarkimi dhe publikimi i teksteve nga Albanian Post nuk lejohet pa përmendur burimin. Faleminderit për respektimin e etikës së profesionit të gazetarit.

/Albanianpost.com

Lajmet kryesore