Shqipëria

Përfytyrimi i zakoneve fiorentine në Apolloni përmes ‘Madërgonës’


Madërgona ose “La Mandragola” e eruditit italian Niccolò Machiavelli erdhi e shqipëruar në akt mbrëmjen e 29 korrikut.

Shfaqja kryesore e Rilindjes Italiane, ndoshta nga më të performuarat sot, renditet mes kryeveprave të Machiavellit që provoi të lëvronte edhe në dramë (komedi).

Madërgona në këtë rast është një akt sarkastik i copëtuar në pesë të tilla.

Autori nën petkun e regjisorit Vasil Makoçi e afroi dramën në Apolloninë historike, e cila sjell përfytyrimin fiorentin të gjallë dhe pa nuanca të kohës.

Kryevepra italiane u interpretua nga aktorët: Amos Muji Zaharia, Neritan Liçaj, Mehmet Xhelili, Erion Hinaj, Linda Jarani, Violeta Trebicka dhe Anxhelos Shkreli.

Kostumografia mes të zezës dhe tonaliteteve të të hirtës u realizuan nga Teuta Resuli.

Ndërsa, në krah të regjisorit Makoçi ishte dhe asistentja Adriana Tolka e cila okupoi dhe muzikën e kësaj përshtatjeje artistike.

Machiavelli e shkroi Madërgonën rreth vitit 1518, gjatë mërgimit të tij nga Firence.

Akten ndalen në aplikimin tematik të satirës në diksionin e tyre dhe kanë personazhe si Callimaco, Siro, Messer Nicia, Liguria, Sostrata, Frati Timoteo dhe Lucrezia.

Lisistrata, drama e shkruar nga Aristofani (ndoshta komediani më i madh i të gjitha kohërave) ka një marrëdhënie referenciale më këtë vepër.

Kjo e fundit, lidhet me përpjekjen e një gruaje për t’i dhënë fund Luftës së Peloponezit përmes zbatimit qesharak të mohimit të seksit për burrat në luftë.

Dy shfaqjet përdorin satirën për të kaluar nëpër realitete ndërveprimet sociale dhe politike të njerëzimit.

Në veprën Madërgona, tallja i dedikohet veçanërisht Lucrezia-s (gruaja e bukur e Nicia-s) dhe Messer Nicia-s (një avokat fiorentin i pasur, në moshë të mesme), të cilët janë të martuar dhe i nënshtrohen dëshirave të jetës dhe shoqërisë.

Lucrezia besohet se është shterpë dhe është nën presionin e komunitetit, dhe nëna e saj, Sostrata që të paktën të ketë një fëmijë.

Timoteo dhe Sostrata përpiqen ta bindin atë që të ketë një fëmijë nga një burrë tjetër.

Më vonë, edhe bashkëshorti i saj, Nicia është në këtë marrëveshje, dhe është shumë satirike të pranosh që gruaja të lindë një fëmijë me një burrë tjetër, Callimaco (një tregtar i ri i pasur fiorentin), kryesisht sepse ky i fundit është shumë i interesuar ta bëjë Lucrezia gruan e tij.

Dëshira e pamasë për të pasur një fëmijë e bën çiftin të cenueshë ndaj mashtrimit dhe i ekspozon ata ndaj situatave qesharake të mësipërme, të iniciuara nga Frati Timoteo dhe nëna e Lucrezia-s.

E rrethuar nga paudhësia dhe korrupsioni, Firence e kohës së Machiavelli-t kishte përjetuar luftë dhe grindje politike për kontrollin e principatave përreth.

Brenda kishte mosmarrëveshje fetare me Kishën, e cila ishte në qendër të thashethemeve, ndërsa matanë kufirit në Gjermani ishte gati të shpërthente Reformacioni.

Pikërisht, Madërgona ishte konturimi i një skandali në një komunitet ku shthurja, kaosi dhe seksi përparojnë lehtësisht nën një kod të rreptë moral anashkaluar nga bestytnitë dhe zakonet lokale.

Shfaqja përqendrohet gjatë akteve në një parim që hedh poshtë tërësisht vlerat asketike të fesë mesjetare dhe mbron ndjekjen e natyrës dhe instinkteve tona natyrore.

Kjo, referuar kënaqësive të “vdekatarëve”, që sipas Machiavelli-t duhet të ndiqen me çfarëdo mjeti.

Ai nuk e ka fshehur kurrë admirimin e tij për ata që janë në gjendje të zgjidhin situatat më të vështira, duke u mbështetur në zgjuarsinë e tyre për të mashtruar të tjerët.

“La Mandragola”, fillimisht u titullua “Commedia di Callimaco e Lucrezia” (Komedia e Callimaco-s dhe Lucrezia-s) kur u shfaq në kopshtet Oricellari në Firence.

/Albanianpost.com

Lajmet kryesore