Lajme

Linjat e ashpra të Iranit shkëmbejnë akuza për humbjen në zgjedhjet presidenciale


Linjat e ashpra të Iranit po shkëmbejnë akuza për humbjen e tyre në zgjedhjet presidenciale të javës së kaluar, pasi miliona mbështetës të tyre i zhvendosën votat te presidenti i zgjedhur reformist.

Acarimi është rritur midis mbështetësve të dy pretendentëve të linjës së ashpër, Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetari i parlamentit, dhe më radikalit Saeed Jalili, të cilët të dy refuzuan të largoheshin nga gara për t’u bashkuar pas një kandidati të vetëm të linjës së ashpër, si në votat e mëparshme iraniane.

Grupimi i vijës së ashpër përbëhet nga konservatorë socialë që kundërshtojnë një afrim me SHBA-të.

Galibaf ishte parë si zgjedhja e preferuar e regjimit për të fituar zgjedhjet e kontrolluara fort, por një vendim i befasishëm për të lejuar që reformisti Masoud Pezeshkian të kandidonte kulmoi me fitoren e tij.

Aleatët e Galibaf këtë javë e akuzuan Jalilin për ekzagjerim të popullaritetit të tij dhe pretendimin e tij se kishte plane gjithëpërfshirëse për qeverinë.

Mbështetësit e Jalilit nga ana e tyre kanë goditur Galibaf.

Ata të vijës së ashpër do të luftojnë për t’u ribashkuar nën një ombrellë, pasi u mungojnë liderë të fortë politikë, me individë të lartë që priren të veprojnë sipas detyrave të perceptuara të tyre fetare.

Lufta për pushtet pritet të vazhdojë, veçanërisht në parlament.

Mbështetësit e Jalilit kanë ringjallur akuzat se disa bashkëpunëtorë të Galibaf ishin të korruptuar. Ata kanë kritikuar gjithashtu ata që perceptohen se po bëjnë një mënyrë jetese luksoze, shumë të shkëputur nga idealet e revolucionit islamik të vitit 1979.

Vahid Ashtari, një individ i afërt me linjat e ashpra, u arrestua gjatë fushatës pasi postoi një imazh të një bilete avioni që pretendonte të tregonte se vajza e Ghalibaf solli pothuajse 300 kg bagazh nga një udhëtim pazari në Turqi – një pretendim që ajo dhe familja e kanë mohuar.

Pavarësisht nga mbështetja e fortë nga Udhëheqësi Suprem, Ayatollah Ali Khamenei, dhe krahu i tij kryesor i pushtetit, Garda Revolucionare, analistët thonë se keqpërdorimi i ekonomisë nga ekstremistët gjatë presidencës së konservatorit Ebrahim Raisi – i cili vdiq në një përplasje helikopteri në maj – nxiti pakënaqësia publike dhe e shtyu regjimin të ndryshonte kurs.

Luftimet për pushtet në kampin e vijës së ashpër ishin një tjetër faktor.

Që nga viti 2020, ekstremistët ishin mësuar të konkurronin kryesisht vetëm me njëri-tjetrin në votat kombëtare, pasi autoritetet bllokuan reformistët e lartë.

Por kur Pezeshkian u lejua të kandidonte, analistët dhe politikanët iranianë e panë këtë si një miratim të heshtur nga Khamenei.

Në një kohë kur forcat e fuqishme të vijës së ashpër dominonin të gjitha degët e shtetit, fitorja e 69-vjeçarit Pezeshkian në balotazhin e së premtes i dha një pengesë të konsiderueshme kampit të tyre, i cili kishte besuar se mund të mblidhte një nivel të ngjashëm votash me 18 milionët solli Raisin në pushtet në vitin 2021.

Jalili, megjithatë, fitoi vetëm 13.5 milionë vota në balotazh dhe Ghalibaf 3.4 milionë.

Analistët iranianë besojnë se shumë konservatorë që më parë mbështetën Raisin këtë herë votuan për Pezeshkian, i cili siguroi 16.3 milionë vota, pasi palët e vijës së ashpër humbën favorin edhe me bazën e tyre tradicionale.

Pjesëmarrja e ulët tradicionalisht ka favorizuar palët e vijës së ashpër, por Pezeshkian e kundërshtoi këtë prirje kur fitoi në balotazh me pjesëmarrje prej 49.8 për qind, një nga më të ulëtat në historinë e Republikës Islamike.

Pezeshkian, një besnik i regjimit që foli për besimin dhe bindjen e tij ndaj Khameneit në fushatë, dëshiron të margjinalizojë forcat radikale si nga kampet e vijës së ashpër ashtu edhe nga ato reformiste, duke krijuar një ndjenjë uniteti në qendër.

Në debatet televizive ai tha se kishte rekrutuar konservatorë, duke përfshirë njerëz të lidhur me Ghalibaf dhe të ndjerin Raisi, për të punuar në fushatën e tij.

Por ka shqetësime në qarqet pro reformës se linjat e ashpra do të kërkojnë të minojnë çdo agjendë reformiste.

Ata të vijës së ashpër kontrollojnë parlamentin dhe gjyqësorin dhe gjithashtu dominojnë Gardën Revolucionare dhe zyrën e liderit suprem, i cili përcakton politikat vendimtare të brendshme dhe të jashtme.

Burgimi të shtunën për akuzat ekzistuese të Mohsen Borhanit, një avokat dhe aktivist i të drejtave, u pa nga reformistët si një paralajmërim nga linjat e ashpra në gjyqësor se ata do të kishin mundësi të kufizuara për të ndryshuar drejtimin e vendit.

Pezeshkian është zotuar të sigurojë lehtësim nga sanksionet amerikane duke zgjidhur ngecjen bërthamore me perëndimin. Ai gjithashtu ka premtuar të lehtësojë kufizimet në mediat sociale dhe t’i japë fund patrullave nga policia e moralit, e cila zbaton rregullat e hixhabit për gratë.

Të vijës së ashpër argumentojnë se Pezeshkiani nuk mund të ndryshojë politikat e formuara nga lideri suprem dhe Garda Revolucionare, duke përfshirë armiqësinë me SHBA-të dhe Izraelin dhe mbështetjen e milicive rajonale.

Ekzistojnë gjithashtu shqetësime për programin bërthamor të Iranit dhe bashkëpunimin ushtarak me Rusinë. Pezeshkian është zotuar të ndjekë udhëzimet e Khameneit në këto fusha, në një përpjekje për të minimizuar sulmet e vijës së ashpër ndaj qeverisë së tij.

Reformistët paralajmëruan se nëse presioni i vijës së ashpër mbi Pezeshkian ngushton potencialin për ndryshim, mund të rezultojë trazira sociale.

Marrë nga “Financial Times”, përshtatur për “Albanian Post”.

Shkarkimi dhe publikimi i teksteve nga Albanian Post nuk lejohet pa përmendur burimin. Faleminderit për respektimin e etikës së profesionit të gazetarit.

/Albanianpost.com


Lajmet kryesore