Lajme

“Ata nuk e kishin idenë se ishte Caligula”: Gjendet busti i bronztë i perandorit romak, pas 200 vjetësh


Një bust bronzi i perandorit romak “të çmendur dhe të keq” Caligula është gjetur 200 vjet pasi u zhduk – dhe 2000 vjet që nga krijimi i tij.

Ai i ishte dhuruar në mesin e shekullit të 18-të Horace Walpole, shkrimtarit, estetit dhe politikanit Whig, i cili projektoi shtëpinë e tij gotike, Strawberry Hill, në Twickenham, në jug-perëndim të Londrës.

Pas vdekjes së tij në 1797, busti 13 cm i lartë kishte disa pronarë, madje mendohej se në shekullin e 19-të ishte i Aleksandrit të Madh dhe jo i Caligula. Tani, pas 10 vitesh punë detektive, Dr. Silvia Davoli, kuratore në Strawberry Hill, ka rizbuluar bustin dhe e ka konfirmuar atë nga ekspertët më të mirë si të Caligula.

Zbulimi erdhi kur Davoli përputhej me një vizatim, të cilin Walpole e kishte porositur në vitet 1780 të bustit, me një bronz të ruajtur në koleksionin privat të artit dhe antike të kompanisë së investimeve Schroders. “Ata nuk e kishin idenë se ishte Caligula,” thotë Davoli. “Isha shumë e lumtur kur më në fund pashë bronzin dhe bëra lidhjen.”

Caligula – që do të thotë “çizme e vogël”, një pseudonim që i është dhënë kur ishte i ri – u bë perandori i tretë romak në vitin 37 pas Krishtit, në moshën 24-vjeçare. Kishte zëra për marrëdhënie incestuoze me dy nga motrat e tij më të mëdha. Caligula e donte aq shumë kalin e tij Incitatus sa e mbajti në një stallë mermeri dhe mendoi ta bënte konsull. Në fund, Caligula u vra nga Garda e tij pretoriane pas vetëm katër vjetësh si perandor.

Megjithatë, gjatë mbretërimit të tij u bënë disa buste të vogla prej bronzi, të cilët mund të mbaheshin përreth dhe të përdoreshin për adhurim. Mendohet se vetëm një pjesë e vogël e tyre ekzistojnë ende, duke përfshirë dy në Muzeun Metropolitan të Artit të New York-ut dhe një çift tjetër në duar private.

Thuhet se Walpole ishte i emocionuar që mori bustin nga Horace Mann, ambasadori britanik në Itali. Mann pretendoi se ishte shpëtuar nga rrënojat e Herculaneum pas shpërthimit të Vezuvit. “Kisha gjetur disa letra për dhuratën në arkivin tonë Strawberry Hill midis Walpole, Mann dhe Dukës së Elbeuf, i cili bëri gërmimin e Herculaneum në mesin e shekullit të 18-të,” thotë Davoli. “Kjo ishte pika ime e fillimit.”

Kërkimi i saj më pas e çoi në koleksionin Lewis Walpole në Universitetin e Yale. “Aty hasa në skicën që Horace Walpole kishte porositur artistin e njohur John Carter të vizatonte prej bronzi të tij.”

Por ajo nuk e kishte idenë se ku ishte vetë busti. Pas më shumë gërmimeve, Davoli zbuloi se, pas vdekjes së Walpole, ajo ishte kaluar përmes familjes së tij përpara se të blihej nga koleksionistë të ndryshëm dhe më pas, në vitet 1890, nga Sir John Henry Schroder. Por nuk kishte asnjë faturë si dëshmi blerjeje apo detaje të prejardhjes. Në fakt, Schroders ka supozuar prej kohësh se ishte një bust i shekullit të 15-të i një të riu të panjohur.

Në fund të vitit të kaluar Davoli po shqyrtonte inventarin e Koleksionit Schroder për një ekspozitë në Strawberry Hill mbi gjuetinë e thesarit. “Rastësisht, pashë këtë faqe me atë që dukej si bronzi i Walpole. Uau!” Busti iu dërgua Rupert Harris, specialistit të konservatorit të metaleve në Londër, i cili tha se përbërja prej bronzi përputhej me objekte 2000-vjeçare.

Në dy javët e fundit, Dr. Dietrich Boschung, një ekspert në ikonografinë perandorake romake, i janë shfaqur fotot e bustit. “Jam i bindur se është Caligula,” thotë Boschung, nga Instituti i Arkeologjisë në Universitetin e Kolnit. Ai tregon për argjendin e futur në sytë e bustit – një praktikë e zakonshme për perandorët. Boschung gjithashtu beson se lidhja e Herculaneum është shumë e besueshme. “Rreth asaj kohe, shumë bronz romakë u gjetën atje.”

Caligula mund të jetë fyer gjatë jetës së tij, por ai ka qenë një burim intrigash dhe frymëzimi për shkrimtarët, kineastët (portretizuar në ekran nga John Hurt në dramën e BBC I, Claudius dhe nga Malcolm McDowell në filmin e vitit 1979, Caligula) dhe kompozitorë. Tani, ai do të jetë në qendër të ekspozitës The Art of Treasure Hunting që hapet në Strawberry Hill House më 28 qershor. E vogël, e formuar në mënyrë perfekte dhe, më në fund, përsëri në shtëpi.

Shkarkimi dhe publikimi i teksteve nga Albanian Post nuk lejohet pa përmendur burimin. Faleminderit për respektimin e etikës së profesionit të gazetarit.

/Albanianpost.com

Lajmet kryesore