Shqipëria

Open Balkan, 2023 pa kufij


Ilustrim i kufijve të hapur ndërmjet Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë, me konceptin e ri të Open Balkan mbi liritë e lëvizjes

Open Balkan (Ballkani i Hapur).

E enjta e 29 korrikut pa takimin e radhës në kuadrin e Forumit Ekonomik për Zhvillimin Rajonal.

Marrëveshja kryesore e firmosur, ishte ajo e cila parasheh se prej janarit të vitit 2023, midis Shqipërisë, Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, kufijtë do të ekzistojnë vetëm në hartë.

Marrëveshja për kalimin e lirë të njerëzve dhe mallrave, është ajo më e rëndësishme e firmosur deri më tani nga kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, homologu i tij maqedonas, Zoran Zaev dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç.

Në vitin 2023, ajo merr formën konkrete dhe përfundimtare.

“Korsi të shpejta” do të quhen pikat e dedikuara doganores, për të lejuar lëvizjen e lirë midis tre shteteve.

Po aq i lirë, do të jetë edhe tregu i punës. Pengesa e vetme është ndryshimi i legjislacionit nga ana e Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut. Për këtë shkak është nënshkruar thjesht një memorandum bashkëpunimi mbi çështjen.

Me ndryshimin e legjislacionit nga ana e dy shteteve të tjera, do të vijojë edhe nënshkrimi i marrëveshjes përfundimtare.

Përafrimi i “agjendës së gjelbër” ka qenë gjithashtu pjesë e Forumit Ekonomik të Bashkëpunimit rajonal, i mbajtur sot në Shkup.

Nëpërmjet një marrëveshjeje të nënshkruar mbi mbrojtjen dhe shpëtimin nga katastrofat natyrore për Ballkanin Perëndimor, është synuar një përafrim – më pas njehsim – i agjendës së gjelbër me atë evropiane.

Brenda vitit ndërkaq, pritet përmbyllja tërësore e koncept-projektit dhe konkretizimi i tij.

Sytë nga e ardhmja

“Ky rajon nuk mund të mbetet më peng i të shkuarës, në asnjë aspekt. Ne nuk jemi karikaturë ballkanike e BE-së”.

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka dhënë një mesazh të vetëm gjatë Forumit Ekonomik për Bashkëpunim Rajonal, i cili u zhvillua në Shkup: “Duhet të vrapojmë, për të fituar kohën e humbur”.

Koncepti i njohur si Schengen rajonal është më pranë se kurrë. Këtë e kanë konfirmuar edhe kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç. Ky i fundit madje ka pohuar me ambicie se 1 janari 2023 do t’i shohë të tre vendet pa kufij.

Rama, ndërkaq, është treguar i qartë kur ka thelbësuar se projektimi i të ardhmes së Ballkanit është parësor. Brenda vitit të ardhshëm, sipas tij, do të ketë njehsim tërësor të lëvizjes së njerëzve dhe mallrave. Kjo, e shoqëruar me integrimin e pagesave të TVSH-së në vendet brenda marrëveshjeve.

Bazat mbi nismën janë ato të treguesve nga Banka Botërore sipas Ramës.

“Nëse duam të rrisim ekonominë, të vetëm rritemi me 2.5%. Nëse kemi marrëveshje, në 6.7%”.

Kjo është e vërteta e kryeministrit shqiptar, i cili “nuk e kupton skepticizmin e tre vendeve të tjera ballkanike, të cilat nuk pajtohen me nismën”.

Pritje, nuk mund të ketë!

“Nuk kemi pse presim që integrimin e rajonit ta bëjmë pasi të hyjmë në BE. Do ta bëjmë tani. Kjo nuk është nismë ekskluzive e tre vendeve tona. Kjo është një nismë e hapur për të gjithë. Kush do të bashkohet është i mirëpritur, por nuk mund të presim konsensus nga të gjithë të takohen”.

Shembulli i kryeministrit për këtë çështje. Mbetet ai i vetos bullgare ndaj Maqedonisë së Veriut. Me të tillë logjikë, nuk ka si veprohet më sipas tij.

Ndërsa akuzave se krijimi i një strukture të tillë i ngjan një Jugosllavie të vogël plus Shqipërinë, Rama iu përgjigj se, në rast të tillë, “Bashkimi Evropian është një Jugosllavi e madhe”.

“Çështjet e së shkuarës zgjidhen shumë më lehtë nëse sytë janë nga e ardhmja. Me sytë nga e shkuara, nuk ka çështje që zgjidhet në emër të së ardhmes”, ka përmbyllur Rama.

Më pak histori dhe më shumë ekonomi

Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, gjatë fjalimit të tij në Forumin Ekonomik Rajonal të Bashkëpunimit të mbajtur në Shkup, ka bërë me dije se ambicia e këtij forumi është krijimi i një hapësire vitale ekonomike.

“Jam këtu të flas për Ballkanin dhe popullin tonë”, ishte fjalia hapëse e Zaev-it.

Kryeministri maqedonas bëri me dije se do të ketë një marrëveshje dhe dy memorandume mes Shqipërisë, Serbisë dhe MV-së.

Ai ka theksuar që vendet e Ballkanit Perëndimor nuk mund të presin më që BE-ja të zgjidhë problemet e brendshme.

“Më pak histori dhe më shumë ekonomi për ne”, ishte mesazhi i Zaev-it.

2023-shi pa kufij

Fill pas fjalës së Zaev-it, në podium u ngjit kryeministri i Serbisë, Aleksandar Vuçiç. Gjatë fjalimit të tij, ai u shpreh se “nuk duhet të presim nga të tjerët, por të marrim vetë fatin tonë në dorë”.

“Qytetarëve tanë duhet t’u dëshmojmë që jemi të aftë të mendojmë për vetveten dhe të mos presim që dikush do të na udhëzojë apo drejtojë, të marrim përsipër fatin tonë”, ka deklaruar kryeministri serb.

Vuçiç njoftoi se, më 1 janar të vitit 2023, nuk do të ketë më kufij mes tre shteteve dhe nuk do të ndalohet më askush.

“Ne duhet të kemi besim të plotë te njëri-tjetri, sepse vetëm kështu nuk do të shikojmë të keqe apo qëllim të fshehtë në propozimet tona”, u shpreh ai.

Gjatë deklaratës së tij, kryeministri bëri me dije se më 15 tetor do të ketë një takim në Beograd dhe më pas në Shqipëri.

“Iniciativat e Novi Sadit”

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, nuk ishte pjesëmarrës në Forumin Ekonomik për Bashkëpunim Rajonal, që u mbajt në Maqedoninë e Veriut.

Por për Qeverinë e Kosovës iniciativa e “Open Balkan”, është nismë pa vizion për rajonin.

Kështu është thënë përmes një përgjigje me shkrim nga zyra për media e Qeverisë së Kosovës për Albanian Post, duke shtuar se “qëndrimet e qeverisë për idenë e të ashtuquajturës ‘mini-Shengen’, tashmë janë të njohura”.

“Iniciativa e Novi Sadit nuk e ka miratimin tonë dhe si rrjedhojë, nuk kemi pasur zyrtarisht ftesë për pjesëmarrje në takim. Për ne, i ashtuquajturi ‘mini-Shengen’ është nismë pa vizion për rajonin. Ne kemi propozuar avancimin e bashkëpunimit rajonal nga CEFTA në SEFTA, sipas modelit të EFTA-EEA, nga e cila do të përfitonin njëkohësisht të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor”, thuhet në përgjigje.

Jo ekskluziv, inkluziv

“Të tre ne e kemi thënë dhe rithënë se kjo nismë nuk është ekskluzive, por inkluzive. Nuk është përjashtuese, por gjithëpërfshirëse”.

Kjo do të ishte tematika kryesore e konferencës për shtyp midis tre liderëve ballkanikë, pas nënshkrimit të marrëveshjeve dhe memorandumit.

Ata falënderuan njëri-tjetrin për ndihmat që i kanë ofruar njëri-tjetrit.

Ndërkohë Rama kujtoi se në Tiranë ishin të gjashtë vendet e rajonit.

Ndërsa, për komentin zyrtar nga Qeveria e Kosovës, ai kishte vetëm një përgjigje:

“Boll me na ftuan s’na ftuan, ishim në Tiranë të gjashtë. Disa duan, disa s’duan. Demokraci pa to është shumë e vështirë ta kesh, politika më e mirë është bashkëpunimi, afrimi, ekonomia dhe rinia”.

Më tej, kreu i qeverisë shqiptare theksoi faktin se “kjo nismë u thotë popujve dhe bizneseve që ju jeni të barabartë, përtej faktit në nivel qendror dhe institucional. Kjo e fundit ka një rrugë tjetër”.

Protagonizmi për foto

“Kanë dëshirë për të dalë e për të bërë fotografi, një protagonizëm i tepruar. S’është çudi po të kursejnë një film të parë e stërparë për shqiptarët”.

Kjo ka qenë përgjigjja e kryetarit të Partisë Demokratike në Shqipëri, Lulzim Basha, të enjten e 29 korrikut, pas zhvillimit të Forumit Ekonomik në Shkup, mes krerëve të tre qeverive.

Sipas Bashës që “lëvizja e lirë në rajon të funksionojë, duhet të punohet për eliminimin e kërcënimit të fundit për stabilitetin në rajon, njohjen e ndërsjellë të Kosovës dhe Serbisë”.

Më tej, kreu i selisë blu deklaroi se PD-ja e mbështet dialogun mes vendeve, por nuk është lënë asnjë dilemë për përfundimin e këtij dialogu.

E më pas?

“Open Balkan” është tashmë nismë zyrtare, me emër, me marrëveshje konkrete në fushën e lehtësimit të bashkëveprimit në Ballkanin Perëndimor.

Përtej faktit se vetëm tre shtete janë iniciatore, rruga është e hapur për më shumë.

Kartat janë të shpalosura dhe ftesat të hapura.

Vetë Bashkimi Evropian ka qenë një koncept i iniciuar në të tillë mënyrë dhe më pas i zgjeruar e zgjeruar deri në ditën e sotme.

Ndaj, nuk përjashtohet fakti se “Open Balkan”, mund të shohë një zgjerim – edhe përtej Ballkanit Perëndimor.

Sipërmarrës nga Kroacia e Greqia kanë qenë të pranishëm në takime. Të dyja këto, vende të BE-së. Vende, të cilat shohin volitshmëri nëse bëhen pjesë e këtij skenari.

Për këtë shkak, ftesat kanë shkuar edhe për vendet e tjera ballkanike, të cilat janë pjesë e unionit.

Me tre porta deri më tani, “Open Balkan” mund të hapet edhe më tej.

Por, funksionalitetin, do ta tregojë vetëm koha.

/Albanianpost.com


Lajmet kryesore